Anna Maria Poraj-Wybranowska z domu Chościak Popiel,
herbu Sulima

Urodziła się 10.02.1919 Ściborzycach, u stryja Ludwika Popiela. Następnie mieszkała w Kopaszewie w Wielkopolsce, u wuja Mieczysława Chłapowskiego, W 1920 r. rodzina zamieszkała we własnym domu w Glinnym, a w końcu w Kostrzynku - Mościskach w pow. wyrzyskim, w majątkach nabytych w 1922 r. przez jej ojca Wacława. Wykształcenie podstawowe otrzymała w nauczaniu domowym, jej wychowawczynią i nauczycielką była Wanda Czerniawska.

W latach 19335-1937 uczyła się w prywatnej szkole Sacré-Coeur w Polskiej Wsi k/ Pobiedzisk pod Poznaniem, gdzie w 1937 r. zdała maturę. Była też drużynową Związku Harcerstwa Polskiego.

W 1938 uczyła się w Gdańsku gospodarstwa domowego, a w Brukseli ukonczyła Ecole cath. De service social.

Gdy w 1939 r. wybuchła wojna przebywała na Letnim Uniwersytecie w Debreccen.

Wróciła więc do kraju i w czasie kampanii wrześniowej była łączniczką i sanitariuszką, a po jej upadku wyjechała do Włoch, gdzie studiowała Nauki Polityczne na Universita degli Studi w Rzymie i Perugii.

Po przeniesieniu się do Anglii, gdzie była w Polskim Korpusie Podchorążych Rezerwy,

Dnia 27.09.1947 r. wyszła za mąż za Jana Poray-Wybranowskiego. W 1949 r. wraz z mężem i córką wyjechała do Argentyny.

W latach 1947-1954 utrzymywała rodzinę z własnego przedsiębiorstwa. W 1954 r. uzyskała dyplom tłumacza z języka hiszpańskiego na francuski. W tymże samym roku przeniosła się do USA, gdzie do 1961 pracowała w różnych bibliotekach m.in. w bibliotece Uniwersytetu w Poughkeep.

Równocześnie studiowała Bibliotekarstwo zakończone magisterium na Uniwersytecie Kolumbijskim w Nowym Yorku,

W 1961 r. przeniosła się do Kanady i nadal pracowała w bibliotekach: Universite de Montreal, potem w latach1971-1984 w Bibliotece Universite de Quebech w Monteralu. Zajmowała się także restaurowaniem starodruków. W 1966 r. i w 1968 r. ufundowała dwie tablice poświęcone 1) rodzicomⁱ, 2)ojcu i braciomⁱⁱ. Od 1965 pracowała społecznie w Bibliotece i w Zarządzie Polskiego Instytutu Naukowego, w latach 1977-1988 była jej dyrektorem. Organizowała koncerty i wieczory literackie muzyków i pisarzy polskich i kanadyjskich.

Od 1978 r. zaczęła starać się o uzyskanie od Yad Vashem (Państwo Izraelskie) uznania Polaków za „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata" za ratowanie Żydów w czasie wojny.

Równocześnie rozpoczęła akcję pomocy Ojcu świętemu Janowi Pawłowi II w gromadzeniu środków materialnych na pomoc ubogim pod hasłem: „Pro ustitia".

W 1983 została Damą Maltańską honoru i dewocji.

W 1985 była zastępcą Delegata Rządu RP na Uchodźstwie w Montrealu i w prowincji Quebeck, w latach 1982-1992 organizowała szereg programów w Telewizji Polonijnej w Montrealu.

Od 1986 współpracowała z Główną Komisją do Badań Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawach polsko-żydowskichⁱⁱⁱ.

Jest członkiem różnych organizacji społecznych, fundacji i związków zarówno polonijnych jak i kanadyjskich. Odznaczona licznymi Krzyżami i medalami

Z małżeństwa z Janem Poraj-Wybranowskim narodziło się troje dzieci: Joanna^iv, Wojciech, Jerzy

Od 1986 Anna Poray-Wybranowska współpracuje z Główną Komisją do Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dawniej hitlerowskich) w sprawach polsko-żydowskich.

„Nasz Dziennik" 20.VI.2001, artykuł „Najwyższa cena odwagi": „Przy warszawskim kościele Wszystkich Świętych, odsłonięto tablicę ku czci Polaków ratujących Żydów w czasie niemieckiej okupacji. Aktu odsłonięcia tablicy dokonali ks. Prymas kard. Józef Glemp oraz premier Jerzy Buzek. Najprawdopodobniej za kilka lat obok kościoła stanie pomnik upamiętniający osoby uczestniczące w pomocy Żydom w czasie ostatniej wojny. Na umieszczonej na frontowym murze tablicy widnieje napis - Kościół Wszystkich Świętych upamiętnia Polaków ratujących żydów w latach 1939-1945". Tablica jest kamieniem węgielnym pod pomnik. Będzie on upamiętniał tych wszystkich, którzy ryzykowali życiem dla ratowania prześladowanych Żydów........Autor projektu pomnika Zbigniew Wolak scharakteryzował ideę. Będzie się on składał z dużych obelisków. Na nich umieszczone będą nazwiska osób, które poświęciły życie ratując życie Żydów za murami warszawskiego getta. Na pomniku znajdzie się również niemiecki tekst rozporządzenia władz okupacyjnych, dotyczących sankcji, jakie spotkać miały wszystkich Polaków pomagających Żydom....Monument zostanie wzniesiony dzięki wysiłkowi parafii Wszystkich Świętych oraz zorganizowanego w 1998 r. Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów. Powstał z inicjatywy Anny Poray-Wybranowskiej (podkreślenie M.P.), która od wielu lat zajmowała się zbieraniem świadectw dokumentujących fakty ratowania Żydów przez Polaków. Maciej Walaszcz

Rzeczpospolita,12.VI.2001, artykuł „Pamięć o Polakach ratujących Żydów": „.....W przyszłości staną w tym miejscu (kościół Wszystkich Świętych, przyp. M.P.) kolejne tablice z nazwiskami tysięcy Polaków podczas wojny ratujących Żydów."

Niedziela 27/2001 „Wojciech Świątkiewicz", artykuł „Tym, którzy za cenę życia..."

19 czerwca br. kard. Józef Glemp poświęcił (tablicę ku czci Polaków ratujących Żydów w czasie niemieckiej okupacji)

„.....Uroczystość zgromadziła liczne grono bohaterów odznaczonych medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. Obecni byli przedstawiciele gminy żydowskiej biskupi ewangelicko-augsburscy Janusz Jagucki i Janusz Narzyński, Zofia Korbońska małżonka jednego z budowniczych Polskiego Państwa Podziemnego, oraz członkowie Komitetu dla Upamiętnienia Polaków ratujących Żydów... prof. Tomasz Strzembosz - przewodniczący Komisji Historycznej Komitetu dla upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów podkreślił, że co najmniej 700 Polaków oddało swoje życie ratując Żydów a w udzielaną im pomoc zzngażowanych było od 50 - 100 tysięcy Polaków.

Przed 4 laty dzięki energii pani Anny Poray-Wybranowskiej (podkreślenie M.P.) zrodził się Komitet dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów. Jego celem jest zebranie możliwie jak najwięcej świadectw od ludzi jeszcze żyjących i ich rzetelna weryfikacja, przebadanie archiwów z lat okupacji (niemieckiej) i późniejszych oraz doprowadzenie w stolicy pomnika zawierającego imiona i nazwiska tych, którzy złożyli swe życie w obronie bliźnich, którzy zostali uhonorowani medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata, i tych których nazwiska uda się jeszcze ustalić. Udało się już zebrać ponad 500 nowych, nieznanych dotąd świadectw, które są gromadzone w Archiwum Akt Nowych.

Doc. Zbigniew Wolak, twórca koncepcji pomnika, zaprojektował 7 kamiennych obelisków pokrytych nazwiskami tych, którzy udzielali czynnej pomocy w czasie zagłady. W tym roku powstanie pierwszy 7 metrowy obelisk, którego znaczna część będzie pokryta płytami z czarnego marmuru, na których będą wyryte nazwiska 706 Polaków zabitych za ratowanie Żydów. Pozostali, których zesłano do obozów, będą upamiętnieni cyfrą 5600, która będzie cyfrą otwartą i uzupełnianą w miarę zbierania dalszych danych. Na monumencie będą elementy rzeźbiarskie: orzeł, wyrwa w ścianie frontowej obelisku, symbolizująca fakt, że dzięki zdeterminowaniu Polaków mur (odgradzający getto)wzniesiony przez Niemców nie był szczelny, oraz dwie nie stykające się ze sobą dłonie: jedna w geście prośby, a druga wysunięta - pomoc tę udzielająca.

Po okolicznościowych przemówieniach Prymas Polski kard. Józef Glemp odprawił Mszę św. w intencji Ojczyzny. W homilii mi. powiedział: „Niech nasza modlitwa sprzyja temu, by nasze społeczeństwo kształtowało w sobie postawę odsuwania nienawiści i pielęgnowania miłości aż do najwyższego stopnia".

i


ii


iii


iv


Wojciech - lekarz weterynarz. Ma