W bazylice na Kopernika 26, zgromadziły się siostry z rozmaitych zakonów, rodzina Zmarłego, przyjaciele, znajomi, pewno, jak zwykle ciekawi gapie....
Punktualnie o godz. 10,30 – ukazał się oczom zgromadzonych niecodzienny widok
Najpierw szli ojcowie jezuici, za nimi 150 przyjezdnych, z różnych stron, księży, za nimi trumna poprzedzona alumnami.
Mszy św. koncelebrowanej przewodniczył ks. biskup Jan Szkodoń.
Kazanie miał dziekan Wydziału Filozoficznego Wyższej Szkoły Filozoficzno-Pedagogicznej IGNATIANUM w Krakowie - ks. Roman Darowski SJ :
„Beati mortui, qui in Domino moriuntur”
„Błogosławieni, którzy w Panu umierają”
Ekscelencjo, Przewielebni Księża Biskupi! - Droga Rodzino śp. Ojca Jana!
Szanowni Przedstawiciele Władz Miasta Krakowa!
Czcigodni Kapłani i Współbracia wraz z Przedstawicielem Prowincji niemieckiej TJ, którym jest O Karol A. Kreuser!
Drogie Siostry Zakonne!
Drodzy Pracownicy Wyższej Szkoły Filozoficzno-Pedagogicznej Ignatianum w Krakowie i wraz z delegacją studiującej młodzieży!
Siostry i Bracia w Chrystusie!
Pan wezwał do siebie Ojca Jana Popiela w piątek 21 listopada 2003 r. Odszedł w 90 roku życia, w 71 roku pobytu w zakonie, i w 63 roku kapłaństwa. Zmarł w Starej Wsi koło Krosna, gdzie przebywał od maja tego roku.
O. Jan Popiel należy niewątpliwie do najwybitniejszych jezuitów polskich XX wieku. Pragnę przypomnieć ważniejsze wydarzenia jego długiego życia w przekonaniu, że fakty mówią same za siebie.
Jan Popiel urodził się dnia 28 stycznia w Brodnicy koło Śremu w Wielkopolsce w rodzinie ziemiańskiej. Młodość spędził w gronie pięciorga rodzeństwa w majątku rodzi
nnym w Wójczy koło Stopnicy. Jego dwie siostry obrały stan zakonny w Zgromadzeniu Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego, zwanych potocznie Urszulankami Szarymi.
Od 1926 do 1932 r., a więc przez 6 lat, Jan uczęszczał do szkoły średniej w jezuickim zakładzie naukowo-wychowawczym Stella Matutina w Austrii. Osiem klas gimnazjum klasycznego zakończył egzaminem maturalnym, który nostryfikował w Polsce w 1933 r.
Do Zakonu Jezuitów wstąpił 8 maja 1933 r. i w Starej Wsi k. Krosna odbył dwuletni nowicjat.
W latach 1935-1938 studiował filozofię na Wydziale Filozoficznym Towarzystwa Jezusowego w Krakowie, gdzie uzyskał licencjat kościelny, równoważny współczesnemu magisterium, na podstawie pracy Filozofia dziejów Mikołaja Bierdiajewa, pisanej pod kierunkiem O. Stanisława Bednarskiego, który zginął e Dachau w 1942 r., i jest kandydatem na ołtarze.
Wybuch II wojny światowej zastał Popiela w Lublinie. Dnia 10 IX I939 r. uciekł z Lublina, ale już w pierwszych dniach października tegoż roku do niego powrócił. Po aresztowaniu jezuitów w Lublinie, opuścił miasto i przebywał u rodziców w Wójczy oraz u siostry w Ruszczy k. Krakowa.
W warunkach wojennych rozpoczął w Lublinie studia teologii, kontynuował je prywatnie w Krakowie (1939/1940), Warszawie (1940/1941) i Nowym Sączu (1941- 1943). Święcenia kapłańskie przyjął 8 września z rąk arcybiskupa Stanisława Galla.
Uroczystą profesję czterech ślubów zakonnych złożył 15 sierpnia 1950 r. w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie.
Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 r. podjął studia
filozofii i historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim i równocześnie był moderatorem Sodalicji Mariańskiej nauczycielek. W 1949 uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim (państwowe) magisterium z filozofofii w zakresie estetyki na podstawie pracy napisanej pod kierunkiem Władysława Tatarkiewicza na podstawie rozprawy Estetyka krajobrazu w rzeczywistości i malarstwie. W 1963 zaś uzyskał doktorat Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, na podstawie Estetyka sztuki sakralnej pisanej również pod kierunkiem Władysława Tatarkiewicza. W 1963 zaś uzyskał doktorat Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, na podstawie Estetyka sztuki sakralnej pisanej również pod kierunkiem Władysława Tatarkiewicza. Od 1969 prof. zwyczajny Wydz. Filoz. Tow. Jez. w Krakowie
2 Od 1950 do do 1957 O. Popiel był rektorem Kolegium Jezuitów w Krakowie. Jako rektor udzielał pomocy materialnej dziennikarzom „Tygodnika Powszechnego” pozbawionym pracy przez władze komunistyczne.
Od 1973 do 1970 O. Popiel był prowincjałem Prowincji Polski Południowej i w tym charakterze brał udział. w XXXII Kongregacji Generalnej w Rzymie na przełomie 1974/75
W okresie jego prowincjalstwa nawiązano szeroką współpracę z Górnoniemiecką Prowincją Jezuitów z siedzibą w Monachium, głównie dzięki Ojcu Karolowi A. Kreuserowi, który od roku 1963 do 1994 r. pełnił obowiązki ekonoma tamtej Prowincji, a od 1972 r. był czynnie zaangażowany w urzeczywistnianie i rozwój partnerstwa między obu Prowincjami. Dzięki pomocy jezuitów niemieckich i różnych fundacji powstały niektóre dzieła apostolskie Prowincji Polski Południowej, w szczególności: Dom Pisarzy i Wydawnictwo WAM w Krakowie, dom we Wrocławiu przy ul. Stysia i Ośrodek Duszpasterstwa Akademickiego „Xaverianum” w Opolu. Dużą pomoc otrzymały też domy rekolekcyjne w Częstochowie i Czechowicach oraz Ośrodek dla Dzieci w Żmiącej k. Limanowej, a także sąsiadujące z tą Bazyliką Ignatianum.
W latach 1982 –1985 O. Jan pełnił urząd dziekana Wydziału Filozoficznego TJ w Krakowie.
Od 1948 do 1990, a więc przez 42 lata – od 1969 z tytułem profesora wykładał historię filozofii, a w latach osiemdziesiątych także estetykę, na Wydziale Filozoficznym Jezuitów w Krakowie obecnie Ignatianum,
historię filozofii i historię sztuki sakralnej w Wyższym Śląskim Seminarium Duchownym wówczas w Krakowie (1958-1973)
historię filozofii w Wyższym Instytucie Katechetycznym SS Urszulanek w Krakowie (1978-1973)
a także po kilka lat na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie (obecnie PAT) oraz w Wyższych Seminariach Duchownych Ojców Dominikanów i Paulinów.
W latach 1979-1981 prowadził seminarium na Papieskim Uniwersytecie Gregorianum w Rzymie. Swoją wieloletnią działalność dydaktyczną zakończył w 1990 r.
W 1952 został mianowany przez abpa Eugeniusza Baziaka członkiem Komisji Archidiecezjalnej w Krakowie dla spraw sztuki kościelnej i konserwacji zabytków. Pełnił tę funkcję przez długie lata. Ponadto przez wiele lat był członkiem Komisji Episkopatu Polski do Spraw Sztuki Kościelnej.
Począwszy od 1944 r. pracował również duszpastersko. Głównie w Bazylice Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie prowadził także działalność rekolekcyjną i konferencyjną.
Od 1978 do 1990 r. był kapelanem Sióstr Urszulanek Unii Rzymskiej przy ul. Starowiślnej w Krakowie.
Ważnym elementem jego edukacji była nauka języków obcych, stąd znajomość nie tylko języków klasycznych (łacina i greka), ale i współczesnych: francuski, niemiecki, angielski i włoski, którymi posługuje się w mowie i piśmie. Dzięki biegłej znajomości języka francuskiego i historii sztuki kościelnej, na prośbę ówczesnych władz polskich, w 1967 r. oprowadzał prezydenta Francji Charles’a de Gaulle'a po Kościele Mariackim w Krakowie. Z niemieckiego przełożył pracę z zakresu ascetyki: Theo Schmidtkonz SJ, w Twoich dłoniach (Kraków 1990).
O Jan wydał książkę Bóg jest miłością. Rozważania rekolekcyjne (Kr 1990), Z konferencji, jakie w latach osiemdziesiątych prowadził w Duszpasterstwie Akademickim WAJ w Krakowie powstała publikacja Rozmowy o modlitwie (Kr 1992) jej przekład ukraiński ukazał się drukiem w 1997 r. Ponadto opublikował ok.60 artykułów, zwłaszcza z historii sztuki, estetyki i historii filozofii, kilka również w języku niemieckim.
Siostry i Bracia Drodzy w Panu!
Zebraliśmy się w tej świątyni wokół trumny O. Jana, by go pożegnać. Ale także po to, by dziękować Panu Bogu za jego życie, za dar Boży, jakim dla Zakonu, Kościoła i Ojczyzny była jego działalność.
Równocześnie prosimy:
Dobry Jezu a nasz Pani, daj mu wieczne spoczywanie. Amen.
Ks. Roman Darowski SJ
29.XI 2003
Następnie odczytano telegram od Ojca świętego:
„Jednoczę się w duchu z Księdzem Kardynałem, krakowską Wspólnotą jezuitów, duchowieństwem i wiernymi Kościoła w Krakowie, którzy gromadzą się wokół zmarłego ojca profesora Jana Popiela.
Byłem z nim związany jako arcybiskup Krakowa przez współpracę i osobisty życzliwy kontakt. Bogu dziękuję za tą świetlaną postać.
Bożemu Miłosierdziu polecam duszę śp Ojca Jana. Rodzinie, bliskim i przyjaciołom Zmarłego przesyłam wyrazy głębokiego współczucia. Wszystkim uczestnikom pogrzebu z serca błogosławię: W Imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.
Watykan, 28 listopada 2003 r.
Jan Paweł II, Papież
Korzystając z okazji przesyłam Księdzu Kardynałowi (Macharskiemu) wyrazy najgłębszego szacunku.
Arcybiskup Leonardo Sandri substytut
Ksiądz Kardynał Stanisław Nagy SCJ, przesłał pismo:
Przewielebny Ojcze Prowincjale.
Z najgłębszym żalem i smutkiem przyjąłem wiadomość o śmierci śp. Ojca prof. Dra Jana Popiela.
Współczuję z całego serca Prowincji Krakowskiej Towarzystwa Jezusowego z powodu bolesnej straty, jaką poniosła ona przez śmierć wybitnego jej członka, byłego Prowincjała, wybitnego kaznodziei, znawcy sztuki kościelnej, a przede wszystkim znanego oraz bardzo cenionego spowiednika.
Miałem przez długie lata sposobność korzystania w tym względzie z Jego świetlanej posługi. Pozostanę mu za to wdzięczny do końca życia.
Chciałem całą duszą uczestniczyć w Jego pogrzebie, ale uprzednio już przyjęte zobowiązania nie pozwalają mi na to. Dlatego tą drogą, na ręce Przewielebnego Ojca Prowincjała składam moje głębokie współczucie dla całej Prowincji Krakowskiej Towarzystwa Jezusowego z powodu śmierci śp Ojca Jana. Niech Miłosierny Pan Jezus przyjmie Go do Swojego Królestwa, o co będę prosił Boga towarzysząc duchem świętym obrzędom.
Pragnę również przekazać wyrazy serdecznego współczucia szanowanej i szlachetnej Rodzinie Zmarłego i zapewnić o mojej pamięci w modlitwie.
Stanisław kard. Nagy SCJ
Kraków, dn.28.11.2003 r.
Po Mszy św. ksiądz Kardynał Macharski odprawił egzekwie, po czym ruszył kondukt pogrzebowy do bram cmentarza na Rakowicach, gdzie zmarły spoczął w grobowcu Jezuitów.
Po tych uroczystościach zaproszono rodzinę i przyjezdnych gości do jadalni Jezuitów, przy ulicy Kopernika 26 na „skromny posiłek”. Był to po prostu solidny i smaczny obiad. Za stołem prezydialnym zasiadł Ojciec jezuita. Prostopadle do stołu prezydialnego wzdłuż sali jadalnej stały trzy długie stoły. Gdzie zasiedli Romanowie Byszewscy, którzy przez wiele lat byli niejako jego „adoptowanymi dziećmi”. Mówili do niego „wuju” ale uważali go za „ojca” : mieszkali niedaleko od klasztoru jezuitów, O. Jan Popiel często ich odwiedzał i zajmował się nimi, gdyż ich rodzony ojciec już nie żył. Zasiadła rodzina zmarłego. Po skończonym obiedzie Ojciec ekonom poprosił Teresę z Popielów Jaruzelską, z którą poszła jej córka Jadwiga Jaruzelska i siostrę Marię Popiel SJK do osobnego pokoju i oznajmił, że Ojciec Popiel miał skromne oszczędności, które należą do rodziny, a nie do klasztoru. Wręczył też dwa akty zgonu, by rodzina mogła się starać w ZUS o zwrot kosztów pogrzebu. Uzgodniono, że oszczędności Ojca Jana Popiela TJ, zostaną przekazane do Ekwadoru na wsparcie działalności ewangelizacyjnej Marii (Muni) i Maura Bleggi.
Stypa na Salwatorze była gwarna. Obecni na niej wpisywali się Maji
Konarskiej do grajowskiej książki pamiątkowej: Andrzej Popiel „Puntek”; Marynia Rostworowska, Tomasz Rostworowski, Janusz Bromboszcz, Agnieszka Bromboszcz, Zofia Skórzyńska, Maria (Maryna) Rostworowska, Karol Rostworowski, Renia Jaruzelska, Marynia Popiel (siostra Teresa Urszulanka SJK), Maja Bromboszcz, Róża Książek, Marysia Konarska, Wisia Jaruzelska, M.(Marcin) Rostworowski, Rostworowska Zosia, Marynia Suchorska, Dominik Rostworowski, Iwo Książek, Jurek Konarski, Adam Kieniewicz,
Michał Popiel, Jaś Popiel, Maja Konarska, Piotr Konarski, Jean Martin Popiel, Karen z Jimem i Andrzejem Popielami.
Więcej informacji na temat życia Jana Popiela można znaleźć w książce: "Filozofia jezuitów w Polsce w XX wieku" (Roman Darowski SJ, Kraków 2001), na stronach 247-250.
Cała książka jest w Internecie pod adresem:
http://www.jezuici.krakow.pl/bibl/fjpxx.htm